Zasady eksploracji naukowej i koordynacji badań w Narwiańskim Parku Narodowym

Wprowadzenie

1. Podstawowym celem Narwiańskiego Parku Narodowego jest trwałe zabezpieczenie jego przyrody i wszystkich jej komponentów. Celowi temu muszą być podporządkowane wszelkie cele społeczno-kulturalne i formy użytkowania tego obiektu.
2. Specyficzny charakter i kształt Narwiańskiego Parku Narodowego powoduje, że może on należycie spełniać swe podstawowe cele i funkcje tylko wówczas, gdy wszelka działalność gospodarcza w strefie ochronnej (otulinie) zostanie podporządkowana potrzebom ochrony Parku.
3. Badania naukowe w Narwiańskim Parku Narodowym powinny odbywać się według generalnego programu koordynowanego przez Radę Naukową Parku. Aspekty dydaktyczne i turystyczne nie powinny kolidować z opisanymi powyżej celami Parku.

Cele badań naukowych w Narwiańskim Parku Narodowym

1. Wszechstronne poznanie i zinwentaryzowanie wszystkich elementów przyrody oraz wyjaśnienie wzajemnych zależności i związków pomiędzy tymi elementami (inwentaryzacja przyrodnicza, funkcjonowanie i organizacja ekosystemów bagiennych i ich komponentów).
2. Określenie reprezentatywności przyrody Narwiańskiego Parku Narodowego w stosunku do przyrody Polski północno-wschodniej, pogranicza Europy Środkowej i Wschodniej, tak aby możliwe było ustalenie w jakim stopniu wyniki badań uzyskane na tym obiekcie mogą być uogólniane na przyrodę wspomnianych obszarów.
3. Poznanie zjawisk i procesów o charakterze ogólno-przyrodniczym, których zbadanie jest możliwe tylko w Narwiańskim Parku Narodowym, lub których poznanie z uwagi na charakter, stopień naturalności i stan zabezpieczenia w NPN jest wyraźnie ułatwione.
4. Poznanie mechanizmów i zakresu oddziaływania na przyrodę Parku różnych form działalności związanej z funkcjami gospodarczymi, turystycznymi i edukacyjnymi NPN oraz opracowanie zasad ochrony Parku, gwarantujących zachowanie jego walorów przyrodniczych.

Dopuszczalne środki i metody badań naukowych prowadzonych na terenie NPN

1. Stosowane metody i środki muszą odpowiadać charakterowi obiektu i nie mogą powodować pogorszenia jego walorów przyrodniczych.
2. Zasadniczą metodą eksploracji naukowej NPN są metody obserwacyjne jako metody nieniszczące.
3. Stosowanie metod eksperymentalnych naruszających organizację lub wpływających na funkcjonowanie układów ekologicznych powinno być ograniczone i jest możliwe tylko pod następującymi warunkami:

• dla uzyskania wyników badania możliwe jest tylko zastosowanie metody eksperymentalnej, a spodziewane wyniki eksperymentu mogą mieć poważne znaczenie teoretyczne lub praktyczne,
• warunki eksperymentu muszą być każdorazowo określone przez Radę Naukową,
• wyklucza się stosowanie eksperymentów zmieniających w sposób nieodwracalny procesy o charakterze sprzężonym, niszczące w sposób całkowity pewne elementy środowiska przyrodniczego lub zagrażające unikalnym formom roślin, zwierząt i krajobrazu na terenie Parku.
• wyrządzone szkody lub naruszenie czy zniszczenie elementów przyrody NPN będzie miało charakter wyłącznie lokalny i krótkotrwały, tzn. że będzie możliwe przywrócenie stanu początkowego biotopu lub biocenozy w wyniku działania sukcesji regeneracyjnej,
• uboczne skutki eksperymentu nie spowodują zawleczenia lub wtargnięcia gatunków roślin i zwierząt obcych pod względem ekologicznym lub geograficznym,
• eksperyment nie będzie polegał na introdukcji gatunków roślin i zwierząt obcych pod względem ekologicznym lub geograficznym, względnie na wprowadzeniu obcych, a nie dających się później usunąć substratów.

4. Realizacja zadań badawczych nie powinna w niczym utrudnić ani uniemożliwiać realizacji innych zadań badawczych.
5. Pozyskiwanie do celów naukowych okazów przyrodniczych powinno dotyczyć ilości minimalnej, niezbędnej do przeprowadzenia badań. Wyklucza się zbieranie materiałów do celów kolekcjonerskich i dydaktycznych.
6. Okazy przyrodnicze i dokumentacja naukowa uzyskane w trakcie badań nie mogą być przejęte na własność przez badacza.

Planowanie i upowszechnianie wyników badań naukowych prowadzonych w Narwiańskim Parku Narodowym

1. Badania naukowe w Narwiańskim Parku Naukowym mogą prowadzić tylko instytucje naukowe za pośrednictwem swoich pracowników lub zespołów pracowników. Wyklucza się możliwość prowadzenia badań przez osoby prywatne, z wyjątkiem badaczy, którzy uzyskali referencje z właściwych instytucji naukowych i akceptację Rady Naukowej NPN.
2. Zagraniczne instytucje badawcze mogą prowadzić badania naukowe na terenie NPN jedynie wówczas, gdy uzyskają pozytywną opinię polskiej placówki naukowej i akceptację Rady Naukowej NPN.
3. Zakłady naukowe zamierzające przystąpić do badań naukowych w NPN mają obowiązek zgłosić i przedstawić ich plan wraz z metodyką na 3 miesiące przed rozpoczęciem badań. W razie potrzeby instytucja powinna przedstawić dodatkowe wyjaśnienia odnośnie celu, metodyki, przebiegu badań, rodzaju i ilości pozyskiwanych okazów próbek, itp.
4. Park Narodowy w pewnych sytuacjach może zobowiązać do zebrania dodatkowych materiałów naukowych i przekazania jednego kompletu do Muzeum Przyrodniczego NPN. O żądaniu tym jednostka naukowa powinna być poinformowana przed rozpoczęciem prac.
5. Po zakończeniu każdego roku badań w terminie do 31 marca następnego roku zespoły badawcze zobowiązane są przedstawić Dyrekcji Parku sprawozdanie z przebiegu badań i informacje o zebranych materiałach. Nie dopełnienie tego warunku może spowodować cofnięcie zgody na prowadzenie prac naukowych.
6. Po zakończeniu prac jednostka badawcza zobowiązana jest w okresie półrocznym złożyć sprawozdanie zbiorcze z informacją o sposobie publikacji wyników badań i ewentualnym miejscu przechowywania materiałów przyrodniczych, które posłużyły do wykonania pracy.
7. Jednostka naukowa zobowiązana jest do przekazywania bibliotece NPN 2 egzemplarzy opublikowanych wyników prac wykonywanych na terenie NPN (książki, lub odbitki artykułów), a w przypadku gdy praca nie jest przeznaczona do druku - w formie dokumentacji właściwej dla danej dyscypliny naukowej.
8. Plany i sprawozdania z badań rozpatruje i zatwierdza Rada Naukowa Parku.